A letter of the king of England Henry the eight, to Iohn king of Portugale, for a Portingale ship with the goods of Iohn Gresham and Wil. Locke with others, vnladen in Portugale from Chio.
Serenissimo Principi, domino Ioanni Dei gratia Regi Portugalliæ, et Algarbiorum citra et vltra mare in Africa, ac domino Guineæ, et conquistæ, nauigationis, et commercij Æthiopiæ, Arabiæ, Persiæ, atque Indiæ, etc. Fratri, et amico nostro charissimo.
Henricus Dei gratia, Rex Angliæ, et Franciæ, fidei defensor, ac dominus Hiberniæ, Serenissimo Principi; domino Ioanni eadem gratia Regi Portugalliæ et Algarbiorum citra et vltra mare in Africa, ac domino Guineæ, et conquistæ nauigationis, et commercij Æthiopiæ, Arabiæ, Persiæ, atque Indiæ etc. Fratri, et amico nostro charissimo, salutem. Tanto libentius, promptiusque iustas omnes causas vestræ Serenitati commendandas suscipimus, quanto apertiori indiès nostrorum, qui in eiusdem vestræ Serenitatis regno ac ditione negotiantur, subditorum testimonio cognoscimus, ipsam ex optimi principis officio ita accuratè, exactéque ius suum cuíque præbere, vt ad eam nemo iustitiæ consequendæ gratia frustra vnquam confugiat. Cùm itaque dilectus ac fidelis subditus noster Ioannes Gresham mercator Londoniensis nuper nobis humiliter exposuerit, quod quidam Willielmus Heith ipsius Factor, et negotiorum gestor nauim quondam Portugallensem, cui nomen erat Sancto Antonio, præerátque Diego Peres Portugallensis superioribus mensibus in Candia conduxerit, cum nauísque præfecto conuenerit, vt in insulam Chium ad quasdam diuersi generis merces onerandas primò nauigaret, in Candiámque mox aliarum mercium onerandarum gratia rediret, omnes quidem in hoc nostrum regnum postmodùm aduecturus ad valorem circiter duodecim millium ducatorum, quemadmodum ex pactionis, conuentionisque instrumento apertiùs constat, accidit, vt præfatus Diego vestræ Serenitatus subditus, dictis susceptis mercibus, et iam in itinere parùm fidelitèr, et longè præter initas conuentiones, grauissimo certe nostrorum subditorum detrimento, vbi in Portugalliæ portum diuertisset, sententiæ huc nauigandi mutata, in eodem portu commoretur, nostrorúmque etiam subditorum merces detineat: quam iniuriam (quum subditis nostris in vestræ Serenitatis regno, et ab eius subdito illata sit) ex æquitate, ac iustitia ab ipsa corrigi, emendaríque confidimus, nostro quoque potissimùm intuitu, qui vestræ Serenitatis ipsiúsque subditorum causas, mercésque, si quando in hoc nostrum regnum appulerint, semper commendatissimas habemus, id quod superiori anno testati sumus: proinde ipsam vehementer rogamus, vt Ioannem Ratliffe præsentium latorem, et dicti Ioannis Gresham nouum constitutum procuratorem, huius rei causa istuc venientem, velit in suis agendis, in dictísque bonis recuperandis, impunéque asportandis remittendísque vectigalibus (quod nos in vestros subditos fecimus) quum per nauis præfectum fraude, ac dolo istuc merces fuerint aduectæ, nisi istic vendantur, ac toto denique ex æquitate conficiendo negotio, sic commendatum suscipere, sicque ad suos, quos opus fore intellexerit magistratus missis literis rem omnem iuuare, et expedire, vi perspiciamus ex hac nostra commendatione fuisse nostrorum subditorum iuri, et indemnitati quàm maximè consultum. Quod nobis gratissimum est futurum, et in re consimili, aut grauiori vestra Serenitas nos sibi gratificandi cupidissimos experietur, quæ foeliciter valeat. Ex Regia nostra de Waltham, Die 15. Octobr. 1531.