It is, however, possible that such custom was once known in other parts of South Wales, but discontinued at an earlier date.
In a series of spurious letters, known as "Llythyrau Anna Beynon," bearing the date 1720, and pretending to give an account of the old rural customs of two hundred years ago in the Parish of Llandyssul and the surrounding districts, I found the following strange story in connection with "Hirwen-gwd," but I cannot vouch for the truth of the account, as it is evident that the "letters" referred to are not authentic:--
"Fe fu farw Shann, Ty Clai yn ddiweddar, yn 90 oed. Nid oedd ganddi yr un plentyn yn y byd i alaru ar ei hol, ond yr oedd Abel ei hwyr, bachgen 18 oed, yn llefain yn dost ar ol yr unig ffrynd oedd ganddo yn y byd. Fe fu yno ryw wylnos ryfedd ar ei hol. Cafwyd cwrw yno o dafarn Nani Dan-yr-Allt, a buwyd yn adrodd hanes Twm Shon Cati, ac yn yfed hyd haner nos. Yna gollyngodd rhyw rai raff yn ddistaw i lawr trwy y simnau, tra yr oedd eu cyfeillion tu mewn yn canu can 'Ysgyfarnog pen Crug y Balog.' Yr oedd Abel druan, yn eistedd yn bendrwm yng nghornel yr aelwyd, a'i law dan ei ben, ac yn llefain wrtho ei hunan, ac Evan Blaen Cwm ar ei bwys, ac yn ei gysuro, a'i law dros ei gefn, gan dd'weyd, 'Paid llefan Abel bach; yf lymaid eto; rhaid i ti ymroi i fod yn dawel, a ni a wnawn ninau ein goreu drosof ti. Gwnawn nas cyffrwy i, Abel!' Ar yr un pryd yr oedd yr hen andras yn cylymu y rhaff am ganol yr hogyn tlawd. Yn y man dyna y cymdeithion o'r tu maes yn gwaeddi, 'Hirwen gwd,' ac Evan o'r tu mewn yn gwaeddi, 'chwareu yn barod.'
"Gyda hyny, dyna Abel yn araf esgyn i fyny i'r simnai, ac Evan yn gofyn, 'Pa le yr wyt ti yn myned, Abel bach?' ac yntau yn ateb, 'Wn i ddim b'le mae'r d----l yn myned a fi.' Tyn-wyd ef i maes trwy y simnai. Hen lwfer gul ydoedd, yn llawn o huddugl, ac yr oedd golwg ofnadwy arno wedyn....
"Mae nhad a'r dynion goreu yn teimlo i'r byw fod y fath beth wedi cymeryd lle yn yr ardal, ac na fu y fath beth o'r blaen er ys pymtheg mlynedd."
Translated into English the above reads as follows:--
"Shann, Ty Clai died lately, at the age of 90 without leaving a child to bewail her loss, except Abel, her grandson, a lad of 18 years of age, who was crying sorrowfully after the only friend he had in the whole world. There was there a very strange Wake-night kept at the house. They got some beer there from Nanny Dan-yr-Allt's Inn, and the time was spent until midnight in telling stories about Twm Shon Catty, and in drinking. Then a rope was let down secretly through the chimney by some fellows, while their companions inside were singing 'Ysgyfarnog pen Crug y Balog.' Poor Abel was sitting in the corner of the hearth in sorrow, with his hand under his head, and crying by himself, and Evan, Blaen Cwm, close by him comforting him and saying, 'Don't cry, dear Abel; drink a drop more; you must try and be calm, and we will do our best for thee. Yes, by jove, we shall!' At the same time the old rascal was tying a rope around the poor lad's waist. Then, suddenly, the party outside cried 'Hirwen-gwd,' and Evan from within, cried, 'Chwareu yn barod.'