B. _The Punishment of Rebel Capua, 211 B.C._
Ad septuaginta principes senatus interfecti, trecenti ferme nobiles Campani in carcerem conditi; alii per sociorum Latini nominis urbes in custodias { 10} dati variis casibus interierunt; multitudo alia civium Campanorum venum data. De urbe agroque reliqua consultatio fuit, quibusdam delendam censentibus urbem praevalidam, propinquam, inimicam. Ceterum praesens utilitas vicit; nam propter agrum, quem { 15} omni fertilitate terrae satis constabat primum in Italia esse, urbs servata est, ut esset aliqua aratorum sedes. Urbi frequentandae multitudo incolarum libertinorumque et institorum opificumque retenta; ager omnis et tecta publica populi Romani facta. { 20}
[Linenotes: 10. +sociorum Latini nominis+ = _sociorum_ +ac+ _Latini nominis_, which includes all the Italian allies. ‘The _Nomen Latinum_ were the members of the old Latin league whose rights were reduced in 338 B.C. after the Latin War.’ --Rawlins. 13. +delendam.+ Cf. Cato’s _Delenda est Carthago_. 15-17. +agrum ... in Italia esse.+ Cf. Verg. _Georg._ ii. 224-5: ‘Such is the tilth of wealthy Capua and the coast that borders the Vesuvian ridge.’ --Mackail. 18. +frequentandae+ = _for the purpose of peopling_. 19. +institorum+ = _pedlars or dealers_. Cf. our ‘commercial travellers’. 20. +publica ... facta+ = _confiscated_. ‘This _ager publicus_ was leased by the censors to farmers (_aratores_) who paid rent (_vectigal_) for it.’ --R.]
Ad tres portas in hostes versas Marcellus tripertito exercitum instruxit. . . . Ita instructi intra portas stabant. Hannibali sub signis, id quod per aliquot dies fecerat, ad multum diei in acie stanti primo miraculo esse, quod nec exercitus Romanus { 5} porta egrederetur nec armatus quisquam in muris essent. Ratus deinde, prodita colloquia esse, metuque resides factos, partem militum in castra remittit iussos propere apparatum omnem oppugnandae urbis in primam aciem afferre, satis fidens, si cunctantibus { 10} instaret, tumultum aliquem in urbe plebem moturam. Dum in sua quisque ministeria discursu trepidat ad prima signa succeditque ad muros acies, patefacta repente porta Marcellus signa canere clamoremque tolli ac pedites primum, deinde equites, quanto { 15} maximo possent impetu, in hostem erumpere iubet. Satis terroris tumultusque in aciem mediam intulerant, cum duabus circa portis P. Valerius Flaccus et C. Aurelius in cornua hostium erupere. . . . Ingens victoria eo die res ac nescio an maxima illo bello gesta { 20} est; non vinci enim ab Hannibale tunc diffcilius fuit quam postea vincere.